İletişim Tarzı Testi: Zor Konuları Nasıl Konuşuyorsunuz?

İyi bir iletişimci olmak, çok konuşmak ya da her tartışmayı kazanmak değildir. Karşımızdakinin ne dediğini, ne demek istediğini ve neden öyle dediğini aynı anda tutabilmektir. Herkesin bunu yapma biçimi farklıdır. Kimimiz doğrudan söyler, kimimiz ima eder; kimimiz gerginlikte sesini yükseltir, kimimiz susup uzaklaşır. Aşağıdaki sorular, sizin baskın iletişim tarzınızı görmenize yardımcı olmak için hazırlandı.

Sorular

1. Bir arkadaşınız sizi kıracak bir şey söyledi. (a) O anda dile getirirsiniz, (b) sonra uygun bir zamanda konuşursunuz, (c) hiç açmaz, içinizde tutarsınız.

2. Toplantıda katılmadığınız bir fikir duyduğunuzda (a) hemen itiraz edersiniz, (b) soru sorarak yoklarsınız, (c) susup kendi bildiğinizi yaparsınız.

3. Biri size uzun uzun derdini anlatırken (a) çözüm önerirsiniz, (b) dinler, sonra ne istediğini sorarsınız, (c) dinlerken zihniniz başka yere kayar.

4. Tartışma kızıştığında sesiniz (a) yükselir, (b) aynı kalır, (c) kısılır ya da susarsınız.

5. Kötü bir haberi iletmeniz gerektiğinde (a) doğrudan söylersiniz, (b) zemini hazırlarsınız, (c) mümkün olduğunca ertelersiniz.

6. Size teşekkür edildiğinde (a) kabul edersiniz, (b) karşılık verirsiniz, (c) küçümser, "önemli değil" dersiniz.

7. Yanlış anlaşıldığınızı fark ettiğinizde (a) düzeltirsiniz, (b) yeniden anlatırsınız, (c) boş verirsiniz.

8. Bir isteği reddetmek gerektiğinde (a) net biçimde hayır dersiniz, (b) gerekçenizi açıklarsınız, (c) kabul edip sonra pişman olursunuz.

Çoğunlukla A: doğrudan tarz

Ne düşündüğünüzü söylemekten çekinmiyorsunuz. Bu tarzın en büyük avantajı netliktir: sizinle çalışan ya da yaşayan insanlar nerede durduğunuzu bilir, belirsizlikten doğan gerilim azalır. Kararlar hızlı alınır, mesele büyümeden konuşulur.

Riski ise tonun mesajın önüne geçmesidir. Doğru şeyi yanlış anda ya da yanlış tonda söylemek, karşıdakini savunmaya iter ve içerik duyulmaz. Bu tarzı yumuşatmak için iki basit teknik işe yarar: cümleye karşı taraftan değil kendinizden başlamak ve eleştiriyi kişiye değil davranışa yöneltmek. "Sen hep geç kalıyorsun" yerine "Bekleyince programım kayıyor" cümlesi aynı bilgiyi taşır ama farklı karşılanır.

Çoğunlukla B: dengeleyici tarz

Konuşmadan önce dinleyen, karşı tarafın niyetini anlamaya çalışan bir tarzınız var. Çatışmayı yönetmede en başarılı grup genellikle budur; çünkü söylenenin altındaki ihtiyacı fark edersiniz. Sorularla ilerlemek, karşı tarafa kendini ifade etme alanı bırakır ve gereksiz gerilimi baştan keser.

Dikkat etmeniz gereken nokta, herkesi idare etme çabasının kendi ihtiyaçlarınızı görünmez kılmasıdır. Sürekli arabuluculuk yapan kişi bir süre sonra kendi istediğini söylemeyi unutur. Zaman zaman doğrudan tarafa geçmek, yani ne istediğinizi açıkça söylemek, bu tarzın en çok ihtiyaç duyduğu takviyedir.

Çoğunlukla C: içine kapanan tarz

Gerginlikten uzak durmayı tercih ediyorsunuz. Bu, ortamı yatıştırdığı için kısa vadede işe yarar. Ancak söylenmeyen şeyler kaybolmaz, birikir. Uzun süre birikmiş sessizlikler çoğu zaman beklenmedik bir anda ve orantısız biçimde dışarı çıkar.

Bu tarzı değiştirmek için tüm iletişim alışkanlığınızı yeniden kurmanıza gerek yok. Küçük ve düşük riskli durumlarda başlamak yeterli: siparişiniz yanlış geldiğinde söylemek, bir toplantıda tek bir cümle kurmak, bir isteği ertelemeden yanıtlamak. Her küçük deneme, büyük konuşmalar için kas geliştirir.

Tarz sabit değildir

Çoğu insan aynı gün içinde farklı tarzlar arasında geçiş yapar: işte doğrudan, evde suskun; yabancılarla çekingen, yakınlarıyla sert. Bu tutarsızlık bir kusur değil, bağlamın gücüdür. Önemli olan hangi ortamda hangi kalıba düştüğünüzü bilmek ve o kalıbın size hizmet edip etmediğini sormaktır.

Bir de tarzların birbiriyle karşılaşması meselesi var. Doğrudan biriyle içine kapanan biri konuştuğunda, ilki karşısındakinin sessizliğini onay sanır, ikincisi ise baskı altında hisseder. İki doğrudan tarz karşı karşıya geldiğinde tartışma hızlı büyür ama çabuk da kapanır. İki suskun tarz ise yıllarca aynı meseleyi hiç açmadan yaşayabilir. Bu yüzden iletişimi iyileştirmenin en hızlı yolu, karşınızdakinin tarzını tahmin edip kendi anlatımınızı ona göre ayarlamaktır. Aynı cümle, farklı kişilere farklı biçimde söylendiğinde çok farklı sonuç verir.

İletişim öğrenilebilen bir beceridir. Doğuştan gelen mizaç başlangıç noktasını belirler, ama günlük pratik nereye varacağınızı belirler. En çok işe yarayan pratik ise en basitidir: karşı taraf konuşurken cevap hazırlamayı bırakıp gerçekten dinlemek.